nostalji etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
nostalji etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

6 Temmuz 2011

Babamı dövdüler !

Bugün benim babamı dövdüler,

Gözümün önünde, yüz kişi...

Hepsi birden çullandı,

Çöktüler boğazına...

Bütün mahalleli camlarda,

Ağızlarda küfür salya,

Arka sokaklardan duyanlar akın akın geliyordu.

Yumruklar, tekmeler havada uçuyordu.

Dağ gibi adam, babam!

Kim vurduya gidiyordu.

***

Hepsi bir anda vuruyordu.

Hırsla tekrar tekrar vuruyordu.

Bir an gözgöze geldik,

Korkmuş bakışlarımdan belli ki zevk alıyordu...

Hınçla vuruyordu...

Kendi talihsizliğine vuruyordu,

Kendi çirkinliğine vuruyordu,

Kendi kalleşliğine vuruyordu,

Sanki kaderinden intikam alıyordu.

Kirli yüzünü gördüğü aynayı, şimdi elleriyle kırıyordu...

***

Bugün benim babamı dövdüler.

Gözümün önünde, yüz kişi...

Yumruklar tekmeler havada uçuyordu.

Koskoca bir çınar, bağıra bağıra ölüyordu.

Kimsecikler demiyordu, Ulan !

Evladının gözü önünde dövülür mü adam?

Suçu her ne olursa olsun,

Babam ulan o benim , babam !


Tolga AL

25 Haziran 2011

Dıgıdık! Dıgıdık!


(İlk yayınlanma tarihi 25.06.2011)

Ulu önder Gazi Mustafa Kemal adına düzenlenen geleneksel Gazi Koşusu’nun 85’incisi bu Pazar günü her zaman olduğu gibi İstanbul Veliefendi hipodromunda koşulacak. Bendeniz de neredeyse yirmi yıl aradan sonra yeniden Veliefendi Hipodromu’na giderek bu büyük heyecanı yerinde yaşama fırsatı bulacağım. Az önce Bakırköy’lü eski arkadaşlarımla yarın için Veliefendi programını yaptım. At yarışı, Veliefendi , Gazi Koşusu deyince da aklıma bir dolu eski hatıralar geldi ve hemen soluğu bilgisayarın başında aldım.

Malumunuz, Veliefendi Hipodromu’nun bulunduğu Osmaniye semti Bakırköy’ün hemen yanıbaşındadır. Hal böyle olunca da at yarışı geleneği ve kültürü her zaman için Bakırköy’de ve Bakırköylüler arasında önemli bir yere sahip olmuştur.

Veliefendi ile ilgili çocukluk hatıralarım arasında en eskisi, daha önce de bahsettiğim gibi o yıllarda işyeri Bakırköy’de olan babamın arkadaşlarından İhsan Amca, nam-ı diğer Püf İhsan’ın bizi, görevli olmayanların girişinin yasak olduğu Veliefendi’nin ahırlarına ve padok sahasına sokuşudur. Benim henüz yedi sekiz yaşlarında olduğum o yıllarda at yarışları beyler için büyük bir heyecan ve tutku olmakla birlikte, ailenin diğer üyeleri olan biz çocuklar ve anneler için de bir haftasonu eğlencesi niteliği taşıyordu. O zamanlar Veliefendi Hipodromu’nun girişinin sağ tarafında kalan geniş yeşil alan, adeta bir mesire yeri gibi hizmet vermekteydi. Aileler tahtadan yapılmış masalara sıra sıra kurulur, bir yandan mangal keyfi yapılır, bir yandan biz çocukları hipodromun diğer tarafında ve hayli uzakta olan bahis kulübelerine göndermek suretiyle at yarışı oynanır, bir yandan rakılar içilir, çoluk çocuk, bağırış çağırış keyifli Pazar günleri geçirilirdi.

Biz çocuklar için babalarımızın elimize tutuşturduğu kağıtlardaki notlar ve yanında bir miktar para ile birlikte oyunu yarıda bırakıp taa diğer tarafa gitmek, uzun süre sırada bekleyerek ikili bahis, ganyan gibi türlü türlü bahis kuponlarını yatırmak adeta bir işkenceydi. Yarışlar her yarım saatte bir olurdu. Hiç unutmam bir keresinde, bizden yaşça büyük çocuklardan biri bir uyanıklık yapmıştı. Babası her seferinde bunu bahise gönderiyor, bahisler her seferinde yatıyor, bizimki o kadar yolu boşu boşuna gittiğiyle kalıyor, üstelik paralar da havaya uçuyordu. Hal böyle olunca fırlamanın aklına dahiyane bir fikir gelir ve babasının eline tutuşturduğu bahis kuponlarını yatırmak yerine paralarını cebine indirmeye başlar. Böylelikle hem onca yolu haybeye gitmemiş olur hem oyununa devam eder, yarış sonunda her zaman olduğu gibi kupon yatınca da hiç bir şey olmamış gibi hayatına devam eder. Gelin görün ki, uyanığın foyası günün son yarışının finişiyle birlikte kopan, o saate kadar içtiği rakılarla biraz da çakır keyif olmuş babasının “ Yaşasın!!! “ nidasıyla ortaya çıktı. Evet, baba yarışın sonucunu doğru tahmin etmişti. Ama gelin görün ki ortada yatırılmış bir kupon yoktu. O çocuğun babasından fellik fellik kaçışı, babasının onu ayağında terliklerle bir oraya bir buraya kovalayışı ve sonunda zavallının yediği bir araba dolusu dayak bugün bile gözümün önünden gitmez...

Biz dönelim yine Püf İhsan’a. Püf İhsan, sevgili babamın belli bir dönem sıkça yanında gördüğümüz, ancak sonrasında sırra kadem basıp yok olan ilginç arkadaşlarından biriydi. Lakabının nereden geldiğini maalesef bilemiyorum. Bakırköy çarşısında esnaf olan Püf İhsan aynı zamanda da bir yarış atı antrenörüydü ve kendi atları da vardı. Yine böyle pikniğe gittiğimiz bir Pazar günü kendisi bizi padok girişinde karşılamış, içeri sokmuş ve ahırların, atların, seyislerin, jokeylerin arasında keyifli bir tur yaptırmıştı. Başta ben olmak üzere ailece kendimizi pek bir ayrıcalıklı hissetmiştik o gün. Yarış günü olduğu için her tarafta büyük bir heyecan ve yoğun hareketlilik vardı. Ahırların arasında kısa bir turdan sonra İhsan bizi kendi atının bulunduğu bölüme götürdü. On beş yaşının üstünde, yarış kariyerini çoktan bitirmiş ve artık damızlık olarak hizmet vermekte olan İngiliz kısrağının yarış tahtasındaki adı “Hamiyet” olmakla beraber, Püf İhsan kendisini “ Kart Orospu” diyerek seviyordu. Bıçkın, alemci ve keyifli bir adamdı Püf İhsan; hani ağzına küfür yakışan bazı adamlar vardır ya, işte o türden... Yanında bizler olmamıza karşın, dişlerinin arasına bir de sigara sıkıştırdığı ağzından, derin bir kahkahayla karışık futursuzca çıkan “Kart Orospu“ sözü insana rahatsızlık vermiyor, bilakis güldürüyordu. Beni Kart Orospu’nun, pardon Hamiyet’in sırtına oturttular. İngiliz atlarının yüksekliği neredeyse iki metre. Şuncacık ben tabi başta biraz tedirgin oldum. Bunun üzerine İhsan Amca, atın ne kadar uysal olduğunu göstermek maksadıyla, gömleğinin kollarını sıyırıp neredeyse dirseğine kadar kolunu atın ağzına sokarak, hayvanın pabuç gibi dilini tutup yarım metre dışarı çekmek suretiyle kısa bir şov yapınca, rahatladım. Evet, Hamiyet gerçekten uysal bir attı...

Yine o dönem babamın arkadaşlarından biri de Gazi kupası kazanmış bir at sahibi olan Yücel Birol’du. Gazi koşusunu kazanan atının adı Vidar’dı ve hatta o yıllarda Sinema 74’ün sokağında bulunan mağazasının adını da “Vidar” koymuştu. Bir akşam Yücel Bey’lerin Ataköy’deki evlerine misafirliğe gitmiştik ve o akşam salondaki büfede Vidar’ın kazanmış olduğu Gazi Kupası’nı yakından görmüş, hatta ona dokunmuştum. Ancak o akşam benim daha çok ilgimi çeken ve hafızamda iz bırakan şey, kupalardan ziyade hali vakti yerinde bir adam olan Yücel Bey’in o yıllarda çok moda olan geniş tabla şeklindeki yan yana dizilmiş müzik setleri olmuştu.

Çevremizde sadece at sahipleri yoktu tabii. Mesela ünlü jokey Süleyman Akdı’nın kız kardeşi bizim sokakta otururdu ve Süleyman Akdı’yı sık sık mahallemize gelip giderken görürdük. Efsane jokeylerden Ekrem Kurt’un oğlu da, Ataköy Deniz Kulübü’ndeki abilerimizden biri olan Fatih Abi’ydi.

O yıllarda Bakırköy’de bir çok altılı ganyan bayii vardı. Bu bayilerden bazıları aynı zamanda kahvehane olarak da hizmet verirdi ve özellikle yarış günleri yarış aleminin duayenleri, at sahipleri , büyük bahisçiler, eski kulağı kesikler, hepsi buralarda toplanırdı. Bazı Pazar sabahları babam beni de yanına alarak bu kahvelere götürür, orada yoğun sigara dumanı ve bitmez tükenmez bir tüyo muhabbeti arasında birlikte altılı ganyan oynardık. O zamanlar bahisler şimdiki gibi elektronik olarak oynanmaz, kendinden karbonlu altı yapraklı kağıt kuponlara doldurulur, bu kuponların üzerine bir de pul yapıştırılır, nüshalardan biri bahis oynayana verilir, diğer nüshalar ise muhakkak yarışlar başlamadan belli bir süre öncesinde, bayii sahibi tarafından Veliefendi’ye götürülerek elden teslim edilirdi. Yarışların başlamasına yakın, bu kahvelerde “Beyler kuponları bağlayalım! Ahmet (veya her kimse) gidiyor! “ gibi duyurular yapılırdı. Tabii bu iptidai yöntemden dolayı, yukarıda anlattığım masum bahis yolsuzluğuna benzer, kuponların zamanında yetiştirilememesi, ya da oynanmış büyük meblağlı kuponların bilerek yatırılmaması gibi olaylar da sık sık yaşanır ve at yarışı müdavimleri arasında sıkça konuşulurdu.

O yıllardan hatırımda kalan bir ayrıntı da, dükkanların duvarına, tutulan futbol takımının kadro posterlerinin yanısıra dönemin ünlü atlarının resimlerinin de asılıyor olmasıdır. Mesela Ebuzziya caddesi üzerindeki manav Ruşen’in duvarında beyaz renkli ünlü bir İngiliz aygırı olan Tünkut’un posteri olduğunu çok net hatırlıyorum. Demek ki eskiden gazete ve dergiler bu tarz posterler de veriyordu... Bunlar genelde o esnafa bahiste para kazandırmış atlar olurdu. Ünlü atlar demişken, Tünkut’un yanı sıra eskilerden aklımda kalan Cartegena, Seren , Devir, Yavuzhan, Karayel, Nadas, Hafız, Abbas, Uğurtay, Haberbatur, Sunday Surprise gibi ünlü safkanları sayabilirim. O yıllarda, ölen atlar Veliefendi yarış pistinin ortasındaki boş araziye rastgele gömülürdü. Şimdi nasıl bir yöntem izleniyor bilemiyorum. Sözünü ettiğim ganyan kahvelerinden birinde, bir yarışseverin Seren isimli aygır öldüğünde çok üzüldüğünü ve şöyle bir fikir ortaya attığını hatırlıyorum: “ Abi, bu hayvandan çok kişi ekmek yedi. Bu atı öylece arsaya atmaktansa postundan cüzdan filan yapıp satsalar fena mı olur? Eminim herkes almak isteyecektir...” Gerçekten çılgın bir proje değil mi? Ben gerçekleşmiş olduğunu pek zannetmiyorum.

Polonezköy'de çekilmiş bir fotoğraf. Arkada oturan çocuğu tanıdınız mı?
Neyse, sizi daha fazla sıkmayalım. Yarın 85. Gazi Koşusu’nu seyretmek üzere Veliefendi’ye gidiyorum. Veliefendi’nin tarihi, ilginç bahis hikayeleri ve bazı başka anıları da bir sonraki yazımıza saklayalım. Bakarsınız şansımız yaver gider, bir de tatil parası kazanırız. Ne demişler: “ At koşar, baht kazanır “ .

Bana yarın için şans dileyin efendim. Şimdilik esen kalın...

Tolga AL

25.06.2011 Erenköy İstanbul

12 Haziran 2011

Mazideki Bakırköy...

Çocukluk yıllarımın Bakırköy'ünü hep özlemle hatırlarım. Ben henüz sekiz aylıkken yerleşmişiz Bakırköy'e. Ayakkabı esnafı olan babamın o yıllarda çalıştığı dükkan Bakırköy çarşısında, postane binasının hemen karşı köşesindeymiş. Bakırköy'ün sahil tarafında Zeytinlik Mahallesi Pancar sokakta bulunan evimizden , o yıllarda Vita yağ fabrikasının bulunduğu arka yolu kullanarak, önünde bebek arabası ve içinde benle birlikte babama giderken yol o kadar  ıssız olurmuş ki, "Korkudan hızlı hızlı yürümek zorunda kalırdım..." diye anlatır hep annem.
Kennedy caddesi olarak bilinen sahilyolunun henüz olmadığı yıllara yetişemedim. Ancak sahildeki Meriç ve Sohbet çaybahçelerini,Viyana Lokantası'nı, langırt salonlarını ve büyük atlıkarıncayı, çarşıda içinde bir de saat tamircisi barındıran meşhur turşucu Şükrü'yü, Sayanora Sineması'nı,Yeşilköy'e dondurma yemeye gidip fayton ile dönüşlerimizi hatırlıyorum. Ömrümün en güzel dönemini geçirdiğim Ataköy Deniz Kulübü'nden ise sizlere "Kulüp" isimli yazımda bahsetmiştim.  
  
Gelin görün ki, hiç yaşamamış olsam da Bakırköy'ün daha da eski dönemlerini, 40'lı 50'li 60'lı yıllardaki halini de her daim  müthiş bir özlemle anar, daha doğrusu hayalini kurarım. Nasıl kurmayayım ki... Bir semt düşünün ki, hemen denizin kenarına kurulmuş,ortasından tren yolu geçiyor ve dört bir yanı koruluk, ağaçlık. Daha ne ister insan?...


Her ne kadar yaşamamış olsam da, Bakırköy'ün namlı balıkçıları Dikran Reis ve Şahin Reis'in hikayelerini, Atatürk'ün kızkardeşine ev bakmak için Bakırköy'e gelişini, hatboyundaki ünlü Bulgar dondurmacıyı, Gençler caddesinin isminin nereden geldiğini ve türlü türlü daha bir çok hatırayı Sn. Rasin Örsan'ın "Kaybolan Bakırköy", Sn. Turgay Tuna'nın " Biz zamanlar Bakırköy" ve Sn. Selçuk Erez'in " Makriköy'e dönüş" kitaplarından okuyup, hafızama nakşettim.

Yine geçenlerde kıymetli "hemşerim" Sn. Zeynep Erkut'un Bakırköy Zeytinlik mahallesinde geçen çocukluk yıllarını ve o yılların Bakırköy'ünü anlattığı bir yazısını, büyük bir zevkle ve hiç bitmemesini dileyerek okudum. Akabinde Facebook sayesinde kendisiyle irtibata geçerek, öncelikle hürmetlerimi sundum ve bu keyifli yazıyı sizlerle burada paylaşmak için iznini istedim. Son derece saygıdeğer ve mütevazı bir hanımefendi olan Zeynep Hanım, bundan büyük mutluluk duyacağını belirtti. Kendisine huzurlarınızda bir kez daha saygılarımı ve teşekkürlerimi sunarak, bu keyifli yazıyı sizlerle paylaşmak istiyorum.

Son söz olarak şunu söylemek isterim. Aslına bakacak olursanız Bakırköy'ü benim için bu kadar özel kılan şey, kendi adıma Bakırköy'de büyümüş olmaktan öte bir şey değil. Maziye baktığınızda İstanbul'un bütün semtlerinin, Fatih'in , Kadıköy'ün, Galata'nın, Üsküdar'ın, Beşiktaş'ın da aynı güzel hatıralarla, aynı güzelliklerle, aynı güzel insanlarla dolu olduğundan şüphe yok. Geçen senelerle birlikte yitirilmiş olan sadece eski güzel yalılar, yollar, ağaçlar  değil de asıl insanı insan yapan değerler sanırım.

Doksan iki yaşında vefat eden rahmetli haminnem, bilmeyenler için açıklamak gerekirse annemin anneannesi, "Binayla zina arttığı vakit kıyamet vakti yaklaşmıştır" dermiş hep. Artan bunca nüfusu ve günümüzde yaşanan bunca ahlaksızlığı gördükçe düşünmeden edemiyor insan. Acaba o gün geldi mi dersiniz ?...       

Esen kalın efendim...

--------------------------------

ZEYTİNLİK MAHALLESİ BİR MASAL MIYDI ?
Zeynep Erkut

Kabristan’da sessizlik hakimdi...İçimden herhangi bir işaret için babamın mezarının başucundaki ağaca seslendim ve ağacın tam da o anda tüm yapraklarını Bakırköy’den geçip giden ve bir daha rastlanamayacak olan eşsiz insanlar ve güzellikler gibi hızla döktüğünü, ardından da rüzgarın onları sağa sola savurduğunu farkettim...

Belleğimde doğruluğundan hiçbir zaman emin olamayacağım,sevgili annemin kucağında koyu yeşil’e boyalı bir demir kapıdan türlü ağaçlar ve çiçekler içindeki kocaman bir bahçeye girişimiz ve ufuk çizgisinde kaybolmakta olan kızıllıkla başlıyor Bakırköy’e doğuşum. Dedeciğimin, yani İstiklal savaşı muhariplerinden, yeni cumhuriyetin değerli müsteşarlarından, İETT Genel Müdürü Kadri Musluoğlu’nun emeklilik ikramiyesi ile almış olduğu Bay Parisi’nin yalısında tüm ailemle geçen rüya gibi çocukluk anılarım...Mormenekşe Sokak No. 9 ve Ömer Naci Sokak No.110’un kesiştigi köşe, iki katlı evimizi çevreleyen o çok büyük bahçe ve leylak ağaçları ile kaplı deniz üstü bölümü, upuzun iskelesi, kayıkhanesi ile tüm mahallelinin sıra ile kullandığı hamamı hep bu yalıya ve çocukluk anılarımın ince ince işlenerek hızla tırmanılmış katlarına aittir. Önce komşuların sonra eşin dostun ihtiyacını karşılayan Ihlamur ve Çam ağaçlarının yanısıra tadlarına doyulmayan can erik, nar, eşsiz incir, ceviz, vişne, üzüm, reçellik mürdüm eriği,kara dut, beyaz dut ve şamfıstığı ağaçları çifter çifterdi.Çam ağaçlarının iri ve sağlam gövdelerinin arasında ise ya kalın bir daldan sarkıtılmış ya da sıkıca o sağlam bedene sarılmış bir salıncak olurdu. Ortadaki havuz toprakla doldurulmuş, içine yediveren gülleri, gece sefaları ekilmişti. Binanın girişinin iki tarafında mis gibi Hanımeli ağaçları ve iri,iri Margaritler...

Denizden bakınca sol yalı komşumuz bugün hepsi rahmetli olan Alişan Beyler ve kardeşleri Suat teyze ile kızları Üge ve Sevgi ablalar...ve Alişan Bey’in oğulları Ercan ve Erdoğan ağabeyler...Şişman Erdoğan diye anılırdı. Bana yemek yedirebilmek için onunla korkuttuklarını hatırlarım.Daha ileriki yıllarda onu tüm heybetiyle bazı Türk filmlerinde görüp birden artık beni güldürdüğünü farketmiştim. Rivayete göre dedemler bu yalıya ilk taşındıkları günlerde Alişan beyler bahçeye gelerek dua etmiş ve nedense artık komşuları bir Müslüman oldu diye Tanrı’ya teşekkür etmişlerdi.Penceremden sevgili Suat teyzenin bir yandan sigarasını, kahvesini içerek mis gibi çamaşırları bahçelerine asışını izlerdim. Uzun yıllar aileden öte dostlarımızdı onlar...

Ömer Naci Sokak’ın denizle birleştiği çıkmaz noktada, yani hemen önümüzde tüm mahallelinin her boy, her renk ama mutlaka ahşap teknelerini bıraktığı bir kayıkhane vardı. Yani orası bir çıkmaz sokak değil de herkes için denize açılan bir kapıydı. Mormenekşe Sokak No.7’de ise halen birlikte olduğumuz canım dostum Deniz ile tüm çocukluğumuzu ve gençliğimizi paylaştığımız ve bahçemize sonradan yapılmış olan, uzun balkonlu ev vardı . Eski Bakırköylüler belki bugün bile hala o iki küçük kızın silüetini balkonun bir köşesinde otururken hayalen canlandırabilir .O evde Fatma ve Şahap Özmen; adeta anne , baba yarılarım. Fatma teyze yani Deniz’in annesi taa o yıllarda teknesine binerek tek başına koskoca sinaritler tutan dünyalar güzeli genç bir hanımdı. Herkesin hiç değilse bir kayığı vardır diye düşündüğümüz yıllardı ve bizler azları o güzelim ahşap teknelere binip bugünkü Ataköy’ün sahilindeki ıssız kumsala gider, pırıl pırıl ışıldayan turkuvaz denize girer, dibinden deniz minareleri toplardık. İlk yüzme derslerimizi orada almıştık. İlk defa balığa o teknelerle çıkmıştık. Rahmetli babamın dokuz küfeli bir tonuzu vardı ve aşağı yukarı her gün bu küfelerden mutlaka konu, komşu ile paylaşılacak sekiz,dokuz ıstakoz çekerdik . Bolca da karides çıkardı hem yemelik, hem de yemlik.Tonozun kerterizi sağda bez fabrikasının bacası ile önündeki top ağaç solda ise Miltiyadi gazinosu ile arkasındaki yüksek binanın üstüste gelmesi ile sağlanırdı.

Mormenekşe sokak No.5’in üst katında eski Emniyet Sandığı genel müdürü, beyfendiler beyfendisi rahmetli Halim Umay ve eşi rahmetli Melahat Umay . Melahat teyze mahallemizin bol kahkahalı , şık, titiz ve kültürlü hanımlarından biri idi. İlk evliliğinden olan oğlu Melih Yıldızlar çok gençken çalışmaya başladığı, hem teyzemin;hem dayımın hem de benim yıllarla çalıştığımız Unilever’de (yani Vita Fabrikası’nın bağlı olduğu şirket) kıdemlenerek en üst uluslararası yetkililerden biri olmuştu. Üge abla ile Melih Ağabey Romeo ve Juliyet’e taş çıkartacak bir aşka tutulduklarında bizim sağımız ve solumuzdaki yalıların gençleriydi. Evlerinden çıkıp, buluşmak için beni baruthane çayırlarında gezdirmeyi bahane ederlerdi.Şarkıları da hala içimi titreten Nat King Cole’un “Too Young”ıydı. Aynı evin alt katında ise bugün ailecek rahmetli olan dostlarımız sevgili Remziye teyze ve Deniz Kuvvetlerinin yıldızı olan, çok erken kaybettiğimiz eşi Nurettin Yıldızlar ve oğulları, yakın arkadaşlarımdan son yıllarda aniden öbür dünyaya göç eden, her türlü el becerisinde üstad Selçuk vardı.

Ömer Naci Sokağın karaya doğru devamında bize göre sağ köşede bahçesi kalın tel çitle çevrili, hanımeli kokulu Bolton’ların evi.Yakın zamanda onbeş gün ara ile rahmetli olan sevgili İzmaro(İzmarağda) teyze ve kocası hipodromun mühendislerinden Suha Ali Bolton, çocukları İdil ve Sevil. İzmaro teyze belleğimin en renkli kişiliklerinden biri. Her zaman rengarenk çiçekli elbiseleri, canlı ve sevgi dolu komşuluğu ile bana paskalyalarda yumurta tokuşturmayı ilk öğreten ve Rumca’yı hepimize sevdiren hayat dolu bir kadın. Derken onların bahçesinin Ebuziya köşesinde babaları Ali Suat Bolton ve bahçedeki yerinden hiç kıpırdamayan üstü ahşap arabası. Boltonların evinin Ömer Naci sokaktaki yan komşusu ise Yeşilköy hava limanındaki görevi nedeni ile nam-ı diğer Kule Mustafa ve ailesi...

Ömer Naci sokağın bize göre sol tarafında ise köşeden itibaren bugün yerinde yerler esen güzelim Akaretler evleri. İlk evde Suha Bey ve camından sürekli etrafı gözleyen annesi Madam Sara. Yan komşuları babası omuzları bol yıldızlı bir asker ailesi ve çocukları ; o zamanlar niye birden yok olduğunu anlayamadığımız Tanju ve bugün kimbilir nerelerde olan kardeşi Gökhan. Onların üst katında balkonları Mor Menekşe sokağa bakan en değerli yaşlılarımız , İstiklal Savaşı gazisi Vehbi-Saibe Tümay ve son yıllarda vefat eden kızları Beraat , Nezahat teyzeler. Herikisi de o devirlerde çalışma hayatında olan başarılı memureler. Onların yanındaki dairede gerçek bir beyefendi Sumerbank Bez Fabrikası üst düzey yetkililerinden Abdullah Erem ve zamanının en “varda kosta” kadınlarından neşe kaynağımız eşi Güher Erem ve oğulları yakışıklı akadaşımız, hatta ağabeyimiz Kadir Erk Erem. Eremlerin alt katındaki bölümde ise Çakılcıyan ailesi ve can arkadaşlarımız yakışıklı Varujan ve Agop biraderler.Bugün bile Varujanı omzunda motoru evden çıkıp yavaş yavaş teknesine doğru sokağı katederken çok net hayal edebilirim. Üst katlardan birinde Nesim Pinhas ve ailesi , kızları herkesle ahbap, iyi yüzücü Lelet abla ve oğulları rahmetli Erol ağabey.

Ebuziya Caddesinin denizle birleşen ucunda ise, ahşap bölümünün tahta ayakları deniz’e çakılı bir veranda gibi duran ve bütün Bakırköy’lülerin anılarının en müstesna köşesini, hoş bir anason kokusu ile süsleyen meşhur Viyana Gazinosu ve güler yüzü ile sevecen tavrı hiç eksik olmayan Nafi Bey ile şef garsonu Todori. Bu gazino mahallenin ve hatta Bakırköy’ün erkek çocuklarının sünnet düğünlerinin şarkıyla mizah üstadı Celal Şahin’in akordeonu eşliğinde yapıldığı bir lokal olmakla da ün salmıştı. Haftada en az iki gün anne babalarımızın kadeh tokuşturduğu bu güzelim mekanda yediğimiz balıklar, şiş köfteler hala hatırladıkça ağzımızı sulandıran tadların damağımıza yerleşmiş en seçkin bölümünde yer alır.

Viyana Gazinosunu arkanıza alıp Ebuziya Caddesinde ilerlediğinizde o zamanlar çevrede tek olan köşe bakkal Mösyö Ligor’a kadar hala Zeytinlik Mahallesiydi. Asık suratlı Mösyö Ligor gizli, gizli ilk Tom Miks, Teksas dergilerimizi aldığımız minicik ama aradığınız herşey bulunan , karmakarışık bakkalımızın sahibiydi. Kağıt kaplı teneke kutularda katkı malzemesiz Arı marka çok leziz tuzlu krakerler, Mabel çiklet, Golden çukulata ve diğerleri... Türkiye’nin yüzkarası 6-7 Eylül olaylarında mahallelinin Ligor’u ve diğer gayrımüslim komşularımızı nasıl cansiperane koruduğunu o geceyi dehşet içinde yaşamış olanlardan defalarca dinlemişizdir.

Viyana Gazinosunun sağında yukarıya doğru , daha sonra yıkılıp Bakır Apartmanı adını alan, dayımın sevgili arkadaşı, günümüzün tanınmış ressamlarından Muhsin Kut’un ailesinin evi, onların karşısında gene çok şık bir bahçe içinde çekik gözleri nedeni ile Tatar güzeli denen, Bilge abla ve ailesinin yaşadığı ev. Ressam Muhsin Kut’un evinin hemen sağında sonraları rahmetli Adil Peküstün tarafından çok şık bir apartman olarak inşa edilen Beyaz Yalı. Geçen yıl kaybettiğimiz Süheyla Saltukoğlu ile oğulları Ateş ve elektronik haberleşme yoluyla hala görüşebildiğimTuğrul hem Beyaz Yalı’da hem de Bakır Apartmanında oturmuş olan şanslılardandı. Bakır Apartmanında aynı zamanda teyzemin ilk evliliğinden akrabalarımız olan Saibe Uras hanımefendi, akordeonuyla bizlere hoşça vakit geçirten oğlu yakışıklı Faruk Uras ve onun kızı sevgili Ayşe abla otururdu. Onların sol yanında ise sarı uzun saçlarını Birigitte Bardot gibi önüne düşüren bisikletli Alev ve yaramazların kralı olan kardeşi ilkokuldan sınıf arkadaşım Mehmet’in oturduğu dar, üç katlı ve demir kapılı ev.

Yüzümüzü deniz’e dönerek bizim yalının en sağ tarafına geçecek olursak Mormenekşe sokağın sonunda denize çıkıntı yapan burnun üzerinde, daha sonraları Baruthane’ye koruma sağlayan askeri karakol olarak kullanılan Novotni’nin köşkü ve şimdilerde Ataköy’ün kapladığı alan olan Baruthane tarlaları, çeşitli ağaçlar ve Osmanlı’nın Baruthane yapıları vardı. Canımız ebegümeci çektiğinde elimizde sepetler o tarlalardan ebemeci toplardık ve evlerimizde kuru bamya ile pişirilirdi. Kar yağdığında ise tüm komşuların evlerindeki tahta merdivenleri çıkarıp o tarlalarda kayak kayarak bizleri karşıladığı ve hepimizi bindirerek kaydırdığı günleri hatırlarız hala. O karlı günlerde sokaklarımızdan bir otomobil geçse izi hemen görülürdü ve zaten tüm Bakırköy’deki özel otomobil sayısı ancak 10-15’di.

Mahallemizde komşuluk kocaman bir aile demek olduğundan evlerde pişen güzel yemeklerin herkese gönderilmesinin yanısıra arada sırada bizim bahçede düzenlenen yemek yarışmalarında yemekleri yiyip değerlendirmek olağan faaliyetlerdendi. Kiraz ağacı çiçeklenmeden alınan odun, kömürün en iyisi ve en ucuzunu herkes birbirine haber verir, ve geldiğinde kömürlüklere indirilmesine hep beraber nezaret edilirdi. Çiçeklenme mevsimi geldiğinde bahçemizdeki Ihlamur ağaçlarının altına bembeyaz çarşaflar serilir ve kurutulmak üzere ıhlamurlar silkelenirdi.Tüm mahallenin kışlık ıhlamur ihtiyacı karşılandığı gibi çok uzaktaki eşe, dosta da ulaştırılırdı.

Hele bayramlar gerçek bayram olur ve bizlere çil çil paralar ile mendiller demek olan, komşular arası müthiş bir kutlama trafiği başlardı. Benden gizli gizli kesilen kurbanlar’dan yapılan kavurmalar , Beyoğlu’na inilerek Hacı Bekir’den alınmış akide şekerleri, lokumlar ve çeşitli likörler paylaşılırdı. Biz çocuklar her evde birşeyleri afiyetle mideye indirdiğimizden günün sonunda mide fesadına uğrardık.Yaşadığımız çevre zaten doğal bir lunapark olduğundan sanırım ayrıca lunapark’a gitmeye hiç ihtiyaç duymazdık.

Mahallenin çocuklarından birine bisiklet alındığında sanki diğerlerine de alınması şartmış gibi çil çil bir sürü bisikletin yollara dökülmesi kaçınılmazdı. Bazı akşamlar yemekler birlikte yenir ve çocuklara gün doğardı. Gündüzleri bahçede köşe kapmaca, saklambaç, üç taş, kuka ve “bizden size kim düşe” oynamaktan yorgun düşmüş bedenler bu buluşmalarda yeniden canlanır ve birlikteliğin tadını çıkarırdı.

Meğer biz o yıllarda gerçekten eşi bulunmaz bir sevgi yumağı içinde ,terbiye, görgü, bilgi ve güzel bir Türkçe ile donanarak büyütüldüğümüzün farkında olmadan, denizimizin, yeşilliğimizin, ağaçlarımızın, çiçeklerimizin, temiz havamızın ve korna sesiyle bozulmayan sessizliğimizin hep öyle kalacağını sanarak, tasasız bir gençliğe doğru yelken açarmışız...Bugün kaybettiğimiz Bakırköy’ün ve Istanbul’un ardından özlemle bakarken ancak o günleri yaşayanların burunları sızlayarak “bu mahalle bir masal değildi” diyebileceklerini biliyor ve hissediyorum...

16 Mayıs 2011

Açıklama !

Sevgili dostlar,

Hepinizce malum olan, Türkiye'nin ileri demokrasi sınavı sürecinde yaşadığımız bazı teknik aksaklıklar nedeniyle yazılarımıza bir süreliğine ara vermek zorunda kalmıştık.

Çok yakında yepyeni içeriklerle kaldığımız yerden devam ederek yeniden karşınızda olacağız.

O zamana dek esen kalın...


www.fotobulanik.com

15 Mart 2011

Geçmiş olsun İbo!

Ülke iki gündür İbrahim Tatlıses'in vurulması haberiyle çalkalanıyor. Hiç beyazlamayan(!) kömür karası saçları ve bıyıklarıyla İbo'ya ölümü konduramıyor insan. Kendisinin kameralar önündeki o sıcakkanlı ve sevecen tavrının aksine, özel hayatında çevresindekilere karşı son derece hoyrat ve kaba bir insan olduğundan şüphem yok. Olayı duyunca "Ya birinin hakkını yemiş ya da birine kabadayılık yapmıştır" diye geçti aklımdan. Çevremde konuştuğum birçok kişiden de buna benzer yorumlar duydum.

Öte yandan televizyondan izlediğimiz kadarıyla, geniş bir hayran kitlesi karalar bağlamış, şimdiden yas tutuyor. Seveni çok İbo'nun... Urfa'dan otobüsler dolusu hısım İstanbul'a doğru yola çıkmış. Ülkemizin bilindik ünlüleri kara gözlükleri ile bu sefer Teşvikiye Cami yerine hastane önünde toplanmış, sevgi ve üzüntü dolu mesajlar veriyorlar. Adamda para olunca dayağı bile tatlı oluyor. Geçmişte İbo'nun hışmına uğramış dayakzede hatunlar dahi tekmili birden hastane önünde ve gözyaşları içinde:

- Sevgi dolu bir insandı...

Başbakan dört kez telefonla arıyor, yetmiyor bir de kalkıp bizzat hastaneye geliyor, doktorlara ne gerekiyorsa yapmaları talimatını veriyor. Sanki demese yapmayacaklar...

***
Ben de İbrahim Tatlıses'i severim aslında . İbo Türkiye'dir... İbo'nun hayatı ve otuz senelik kariyeri, Türkiye'nin son otuz sene içinde nereden nereye geldiğinin de kısa bir özeti gibidir.

70'li ve 80'li yıllarda Türkiye'de türkçe müzik dinlemek neredeyse ayıplanacak, utanılacak bir şey sayılırdı. Gece kulüplerinde, arkadaş toplantılarında filan türkçe müzik çalmak kimsenin aklına dahi gelmezdi. Öte yandan, bu yabancı müzik özentisinin yanısıra köklü bir de gazino geleneği vardı. Kaliteli Türk Müziği bu gazinolarda dinlenirdi. Türkü ve arabesk ise kelimenin tam anlamıyla hor görülür, aşağılanırdı. O zamanlar bu tarz müzik, şehir hayatına adapte olamamış, ezilen sınıfın müziği olarak bilinirdi. Eğitimli ve ince zevkleri olan kesim ise ecnebi müziği tercih ederdi.


Bugün Türkiye'nin geldiği nokta ortada. O zamanlar küçümsenen arabesk, tüm yan ürünleri ile birlikte gelişip serpildi ve bugün ülkenin hakim kültürü oldu. O zamanın ezilen, "dışarlıklı" denilen kesimi, bugünün yöneten kesimi oldu. Ve yine o zamanın hor görülen İbrahim Tatlıses'i de, bugünün özel jetiyle gezen büyük sanatçısı ve işadamı oldu.

Hatta ve hatta günümüz Türkiye'sinde, bu sefer eğitimli ve ince zevkli insanlar artık neredeyse dışlanır ve hor görülür oldu. Tabii burada eğitimli ve ince zevkli diye nitelediğimiz kesimin "The Shit" adlı yazımızda bahsettiğimiz Amerikalı Türkler olmadığının da altını çizelim.

Hangisi doğru, hangisi yanlış, orası sizlerin yorumuna kalmış...

***
Aslında gayet kötü bir film olmakla beraber, başrolünde Metin Akpınar'ın oynadığı "Abuzer Kadayıf" filmi İbrahim Tatlıses portresini çok güzel çizmiştir.


***
Bendenizin de İbrahim Tatlıses ile iki kere yüzyüze karşılaşmam olmuştur. Birincisinde bundan tam yirmi sene önce Çeşme Altınyunus Oteli'nde gecenin çok geç bir vaktinde otelin teras barında rastlamıştım kendisine. Neredeyse gün ağıracak, ortada kimsecikler yok. Sadece ben ve ayıptır söylemesi yanımda manitam, eğlence dönüşü sabahı bekliyoruz. Baktık altında şort, üstünde atlet, ayağında şıpıdık şıpıdık terliklerle İbrahim Tatlıses çıkageldi. Babayı uyku tutmamış anlaşılan. Biz de hemen " Vay! İbrahim Abi" şeklinde laf attık tabi. Orada sabah vakti bir müddet laflamıştık.

Bir keresinde de Mercedes'te çalıştığım yıllarda, bizim ofislerin hemen altında bulunan teşhir salonundan " Hüoooop! Heeeeey! " şeklinde bir bağrışmalar gelmişti. Normalde bizim oradan satış olmamasına karşın, boş durmasın diye teşhir salonuna güncel otomobil modellerinden koyardık. Salon dediğim de kocaman, kubbeli filan bir yer; bağırışlar hamam gibi eko yapıyor. Aşağı doğru kafamı uzattım, bir baktım ki bağıran İbrahim Tatlıses. Her zamanki teklifsiz ve aşırı özgüvenli tavrıyla, şöhretini kullanarak güvenliği atlatmış, soluğu otomobillerin yanında almış. Hüooooop! diye bağırarak ilgilenecek birini çağırıyor anlaşılan. Ben indim, kendisiyle ilgilendim. Sevgilisi Asena'ya araba bakıyormuş baba (!) Kendisini güzelce ağırladık, bilgi verdik, oradan satışımız olmadığını belirterek, nazikçe yetkili bir bayimize gönderdik. O günden sonra da o bağırışlarını hiç unutmayıp, aklımıza geldikçe güldük.

Neyse , lafı daha fazla uzatmayalım. Sözün özü, bu iyi olmadı, hem de hiç iyi olmadı İbo. İnşallah en kısa zamanda eski sağlığına kavuşursun. Senin ve beraberinde Türkiye'nin gelecek maceralarını merakla bekliyoruz...

17 Şubat 2011

Merhaba !


Tolga Bey'in blogunu bir süredir takip etmekteydim. Bu vesileyle başlayan arkadaşlığımız neticesinde, ricasını geri çevirmeyerek bundan böyle bendeniz de arada sırada göndereceğim yazılarla bu hatıra defterine katkıda bulunmaya çalışacağım. Beni bu şekilde onurlandırdığı için öncelikle kendisine buradan teşekkürlerimi sunmak isterim.


Mesleğim gereği sıkça seyahat ettiğimden, hem yurtdışındaki vaziyet ve Türkiye gündeminin oralardan görünüşü hem de Türkiye'de olduğum zamanlarda memleketimizdeki cemiyet hayatı ve intelijensiya hakkında yazacağım yazılarla, çorbaya biraz çeşni katacağımı ümit ediyorum.


Kendimden söz etmeyi fazla sevmem, bu sebeple gazetecilik mesleğiyle iştigal ettiğimi ve halen aylık bir derginin editörlüğünü yaptığımı belirtmek, başlangıçta kendimi sizlere tanıtmak için yeterli olacaktır umarım.


Seyahat demişken, neyse ki bu hafta uzunca bir aradan sonra İstanbul'a gelme fırsatı bulabildim. Bülbülü altın kafese koymuşlar, vatanım demiş. Bizimki de o hesap, bulduğum her fırsatta birkaç günlüğüne de olsa doğduğum büyüdüğüm bu şehre gelmeye gayret ediyorum. Hoş, her geldiğimde biraz daha kalabalıklaşmış, biraz daha bozulmuş buluyorum ya... Neyse, daha ilk yazımızdan " Ah! o eski günler..." diyerek okuyucuyu sıkmayalım.


Yine de, birkaç gün önce tanık olduğum bir olayı sizlerle paylaşmadan geçemeyeceğim...


Efendim! Ne zaman İstanbul'a gelsem, bizim eski fakülte tayfasından çocuklar, eksik olmasınlar beni yalnız bırakmazlar, bir akşam muhakkak buluşur, hem eski günleri yad eder hem de memleket meseleleri hakkında laflarız. Bu buluşmalar için tercih edilen mekan genelde bizimkilerden birinin müdavimi olduğu ya bir balık lokantası ya da bir meyhane olur. Lakin benim biraz tembelliğime geldiğinden, hem de bir değişiklik olsun diye bu sefer ben kendilerini kaldığım otelin restoranına davet ettim. İsmi lazım değil, İstanbul'un lüks otellerinden biri ve sonradan öğrendik ki bu otelin restoranı da en az kendisi kadar ünlü ve müstesnaymış meğer...


Akşam saat sekiz gibi dört kafadar buluştuk. Üniversite yıllarından beri çok yakın dostlarım olan Faik, Recai namıdiğer "Cingöz" , Cevat ve bendeniz Sami. Yine o yıllarda arkadaşların taktığı lakapla "çatlak" Sami... Rezervasyonu gündüzden yaptığım için hemen bizim için ayrılan masaya yerleştik. Enternasyonel mutfaktan ürünler sunan bu şık restoranda haydi bizler de ortama uyalım dedik ve rakı yerine bu sefer şarap içmeye karar verdik.


Önden gelen çeşit çeşit ve lezzetli mezeyle biraz açlığımızı bastırdıktan sonra nihayet hem sohbete hem de biraz çevremizle ilgilenmeye başlayabilirdik... İlk Recai'nin dikkatini çekmiş; bize de kafasıyla işaret ederek gösterdi. Yemek salonu neredeyse tamamen doluydu. Bunda yadırganacak bir şey yoktu. Ancak müşterilerin yarısından fazlasını otuzlu yaşlarında bulunan çiftler oluşturmaktaydı ve her masada karşılıklı oturan çiftlerin yanlarındaki boş sandalyelerde belli ki içinde hediye olan şık poşetler bulunmaktaydı.


İşin aslını masamıza bakan genç garsondan öğrendik. O gün 14.Şubat'tı. Tabii yaa... Konuşkan bir genç olan garsonumuz bize ilave bilgiler vermeyi de ihmal etmedi. Efendim, bu özel gün için çok özel bir kampanyaları varmış, bir internet sitesi üzerinden rezervasyon yaptıran çiftlere yemeklerde % 50 , içeceklerde % 20 özel indirim uyguluyorlarmış. Adını söylediği bir kredi kartı ile ödeme yapanlara tüm ürünlerde ilave bir % 5 indirim daha uygulanıyormuş. Bir de ayrıca bir kulüp sistemleri varmış. O kulübe üye olanlar senede üç kere aynı şartlarla burada yemek yiyebiliyorlarmış. Ancak rezervasyonu 14.Şubat gününe denk getirebilmek için aylaaar aylar öncesinden girişimde bulunmak lazımmış, çünkü o gün için talep çok oluyormuş...


Bombayı Cevat patlattı:


- Yahu ! dedi. Bizim gençliğimizde seyrettiğimiz filmlerde Clark Gable veya Gary Cooper "köşede güzel bir İtalyan lokantası" bilir, manitasını oraya götürürdü. Türk filmlerinde ise genelde yaşlı bir rum tarafından işletilen tahta masalı, salaş bir balıkçı olurdu. Biz de böye gördük, özel günlerde flörtlerimizi ,nişanlılarımızı, eşlerimizi hep böyle yerlere götürdük...


Dediklerinde doğruluk payı vardı... Şahsi gözlemim olarak yurtdışındaki örneklerinde gördüğüm kadarıyla bu tarz restoranlar, daha ziyade iş yemekleri için tercih edilen mekanlardır. Cevat'ın bu tespiti üzerine yaşını başını almış biz dört şaşkoloz, yemeği bırakıp diğer masaları izlemeye koyulduk. Önce müstehzi bakışlarla göz gezdirirken, daha sonra biraz utana sıkıla bakmaya başladım. Çiftlerde genel bir tedirginlik hali olduğu açık seçik görülüyordu. Erkeklerin pek de sık girmedikleri bu lüks ortamdan sıkıldıkları belliydi. Hanımlarda ise daha ziyade, çevrelerinde kendileriyle aynı amaçla, aynı kampanyayla gelmiş ve aynı şekilde yan sandalyelerinde hediye poşetleriyle oturan birçok çift bulunduğunu bilmekten kaynaklan bir rahatsızlık sezilmekteydi. Biz morukların aksine çiftler, diğer masalara bakmamaya ve kimseyle gözgöze gelmemeye özen gösteriyordu. Bu durum beni biraz üzdü açıkçası...


Özenerek gelinmiş bir akşam yemeğinin bir sıkıntı vesilesi olması gerçekten üzücü. Ama yeni nesillerde sıkça gözlemlediğim bir husus var ki değinmeden edemeyeceğim. Özellikle belli bir zümre, kendini diğerlerinden farklılaştırmaya çalıştıkça, bu sefer çok daha dar bir prototipin içine hapsoluyor. Bu gençlerimiz farklılaşma yolunda sadece gündelik trendlerin ve televizyondan ya da internetten izledikleri dünyanın kendilerine sunduğu fiks menü listesine başvurdukları için, o akşam o restoranda yaşanan gibi "özelin banalleşmesi " vakaları da sıkça yaşanıyor.


Benim şahsi kanaatim o ki, her genç adamın, sürekli gittiği, gittiği zaman ismiyle ve saygıyla karşılandığı, bu gibi özel günlerde partönerini götürebileceği bir adresinin olması lazım gelir. Bu mekanın illa çok lüks ya da pahalı olması gerekmez. Orayı özel yapan, o iki kişi için özel olmasıdır. Ki bu da yeterlidir...


Sevgili eşim, hayat arkadaşım İffet Hanım'ın vefatına kadar bizim de böyle özel adreslerimiz vardı. Şimdi oraların yolunu bile unuttuk...


Neyse... Efendim! Bu ilk yazımızda sözü fazla uzatmayalım... Tolga Bey'in geleneğine uyarak, size esenlikler dilemek suretiyle bu yazıyı noktalayalım. Gecenin devamında ne oldu diye merak edecek olursanız, söyleyelim. Dört ihtiyarın gecesi nasıl noktalanırsa, bizim ki de o şekilde noktalandı. Allah'tan ki o gece otelde kalacağım için, kimse beni eve kadar taşımak zorunda kalmadı.


Bir dahaki yazımızda görüşüne kadar, esen kalın efendim...


Sami Hoşgören
İstanbul - 17.02.2011

8 Şubat 2011

İstanbul Kışı

Madem ki söz kış mevsiminden ve eski İstanbul'dan açıldı, Ahmet Rasim'in, eski İstanbul kışlarını anlattığı, geçmişteki "geçmiş özlemi" ile insanı düşündüren, getirdiği toplumsal eleştiri ile bugün hala güncelliğini koruyan, kömür sobası üzerinde kestane pişirip yemek, sokakta "Boooozaaaaaaaaa!" diye bağıran satıcıdan boza alıp içmek ve bir gece vakti taze kar üstünde " Kırt! Kurt!" yürümek gibi zevkle okunacak bir yazısını sizlerle paylaşmak istiyorum :


İstanbul Kışı

" Bu yıl Kasım'ın 22'sinde kar yağmaya başladı. Düşen kar ne "sulu sepken" ne de "bulgur","sinek uçtu" dedikleri parça parça uçan ve düşen cinstendi. Gerçi ara sıra savurup atıştırır gibi olduysa da ne damlarda, kiremitler üzerinde, ne saçaklarda, ne de yerlerde tuttu. Rüzgar yıldızdan esiyordu, bir kerte daha gerileyip karayele dönemedi. Dönseydi tipi başlar, arada rüzgar ara verdikçe " kuşbakışı", giderek "lapa lapa", "buram buram" düşerdi. Böylece vaktinden önce zemheriye (gün dönümünden önceki şiddetli soğuklar) girmiş olurduk.

Zemheri ki, eski meteoroloji deyimlerimizde karakışın başlangıcıdır. Aralık'ın 22'sinde başlar, Ocak ayının 31'inde kırkını tamamlar. Eski araştırmacıların "erbain" dedikleri ilk karakış bu kırk gündür. Bundan sonra "hamsin" ( erbainden sonra gelen elli günlük kış ) başlar. Bu sürecin ucu nevruzu bulur. Ilımlı bahar, yani güneş o gün "hamel" burcuna ( koç burcu) girer, gece gündüz eşitliği bahar günleri öncesinde başlamış olur. Şu halde uzun araştırma ve deneylere göre İstanbul'un asıl kışı doksan günden oluşur.

Kasım başlangıcı fırtınalarıyla ünlüyse de erbain başına kadar "pastırma yazı" ya da "ayazı" denilen günler de vardır. Karakış arasında da yazdan kalma günlere çoğunlukla rastlanır. Belki siz görmüşsünüzdür, ben daha görmedim. Bu yıl kırağı yağdı mı? Sokaklarımızın hemen hepsinde her yağmurdan sonra irili ufaklı oluşan gölcükler don bağladı mı? Meraklıları kırağı düşmedikçe patlıcan, biber turşusu yapmazlar. Siz "acı patlıcanı kırağı çalmaz" atasözünün ciddiyetine inanır mısınız ? Ben inanırım. Nicelerini gördüm ki, çalmadı.

Dilimizde bir de "zemheri zürafası" ( kışın şıklık olsun diye ince ve açık renk giysilerle gezen kimse) deyimi vardır. Galiba siz, bu takımın çağdaşlarından pek çoğunu, bu yaz gördüğünüz dekolte modasının zorlamasıyla, paltosuz veya dal bir pardösü, ince bir muşamba içinde, ayaklarında üzeri"getr"li sivri burun bir iskarpin, eller eskisi gibi pantolon ceplerinde gezerken görüp tanıyacaksınız. "Donsuz Pedro" adında Beyoğlu, Galata apaşlarından (serseri,hayta) bir kumarbaz vardı ki, bütün yaz sırtında ne varsa bütün kışı da onunla geçirirdi. Üstelik sert bir kış gecesi kendisine :

- Üşümüyor musun ? diye sordum.

O da bana gülerek :

- Bana "Donsuz" Pedro diyorlar, ama Türkçe bilmiyorlar ki... Ben "Donsuz Pedro" değil "Donmaz" Pedro'yum. Titremesini bilmeyenler donar... demişti.

"Kurt dumanlı havayı sever" dedikleri türden, buram buram kar yağarken gezmeyi sever misiniz?... Ben sevmem !... Çocukluğumda bahçedeki karlar üzerine sırtüstü, kollar açık yatar, boy ölçerdik. Kartopu oynamaz mısınız?... Düşmanını sersemletmek için bunun iyice donmuş olanlarından bir tanesinin alna, enseye, burun direğine, avurda rastlaması, bilekten kopmuş boks yumruğunu hatırlatır. Modern oyunlardan tenis bile oynanabilir. Kızak da mı kaymazsınız?... Öyle ya, modası geçmiş, soğuk, ağır bir görünüm!...Patinaj varken bir ortaçağ oyununa düşmek... Ama bunun " turna katarı" denen bir çeşidi vardır ki, yatırılmış bir merdivene dört beş kişi sırt sırta oturur, omuzlardan veya bellerden tutulur, kayılırdı. Bunu da mı sevmezsiniz?... Bahçelerimizde çamaşır sepetinden, eski leğenlerden tuzak yapıp kuş da tutmaz mısınız?... Bu mevsimde sığırcıklar yağlı olur. Kırkından ellisinden yapılan pilava da mı rağbet buyurulmaz? Bozada mı içmezsiniz?... Ö..ö mü ? Ama bunun "mırmırk" adında sarhoşluk veren bir türü vardır ki, bir bardağı adamı iyice sarsar ! Benim çocukluğumda evlerde tandır kurulurdu. Siz modernler bu gezici kaloriferi görmediniz. Üstü tablalı bir dört ayak, yüksek, iskemlemsi bir şeydi. Bunun dört ayağı arasındaki yere özel bir mangal konur, tablasının üstüne yorgan ya da ona benzer bir örtü örtülür, çevresinde bacaklar içeride oturulur; fincan oyunu , yüzük, iskambil, verip almaca, balık kaçtı oynanır, masallar söylenir, bilmeceler sorulur, yanıltmacalar çözümlenir, şarkılar, koşmalar, maniler okunur, özellikle kış geceleri suda pişmiş kestane, ayıklanmış nar, kırılmış ayva, kış armudu, elma, üzüm, badem, ceviz, mısır buğdayı, portakal, hevenk üzümü, kuru incir, sucuklu ceviz, habbülleziz, iğde, dut, kayısı kuruları, Bağdat, Medine balçık hurmaları, un kurabiyeleri, kıkırdak poğaçaları, aşçı kadının, mama dadının taze taze yapıp getirdiği lalanga, puf böreği veya üstü kaymak parçaları ya da reçelle donanmış elmasiye, ardından köşedeki muhallebiciden ekmek kadayıfı, sarığı burma, aşure alınıp yenir, çoğunlukla iri, çifte kavrulmuş leblebiyle boza, ekşi ekşi nar, içinde hacı lokumları yüzen pekmez, loğusa şekeri şerbeti, badem sübyeleri, pestil ezmeleri yenir, içilirdi. Boş lakırdılarla ilgili şeylere "tandırname" denilmesi de böyle toplantılarda hayallerle geçen konuşmalardan dolayıydı.

Çok şükür, zamanımızda gazetelerimizde, siyasal konferanslarımızda, demeçlerimizde hemen her gün birkaç tanesini okumakla avunuyoruz...

Evlerde sabahleyin her uyanan :

- Aaaa ! Akşam biz otururken bir şeycikler yoktu. Baksana ayol, diz boyu kar yağmış !...

şaşkınlığıyla titremeye başladığı sırada dumanı üstünde, zencefilli sahlep, zevkiniz midir ? Buna da mı Ö...ö ! Kallavi fincanla, öyle ya... Vıcık vıcık birşey !...

İçinize zıbın giyer misiniz ? Allah göstermeye !...

Sırtınıza kürk?... Mutlaka samur mu olacak ? Elma, nafe, zerdane, sincap, şinşilla, kakım, post, kofi pehle, porsuk, tilki, haşa huzurdan ayı, kurt, kaplan, vaşak olsa olmaz mı ? Olmaz ha?... Ya kuzuya ne diyeceksiniz ? Astraganın eski adı olduğu için o da mı beğenilmedi ?...

Gocuk ?... Sus! Adını bile anma!...

Yahut derviş abası, hayderi, hırka... Aman aman, çıkar çıkar ! Hiç sevmem!... Kuşağı kendinden, alafranga fermeneli, kumru göğsü " rob dö şambır " ı her zaman nereden almalı?...

Ayağınızı alaca yün çoraba, aba terliğe de mi sokmazsınız? Ama babalarımız daha siz dünyada yokken "kalçın", "katır", "lapçin" "mest", "serhatli" giyerlerdi. Sizi ortaçağlılar sizi !... Şimdi kavuklarınızı, takkelerinizi çıkarın da şu "boneta"lardan giyin bakalım. Bu karda, bu tipide sokağa mı çıkacaksınız? Başınıza, boynunuza şal sarmaz mısınız? Yok ki... Bari şu örme, tek parmak eldiveni alınız...

Don havalar sokaklarımızın ayıp örtenidir. Bu havaları pek severim, ama kaymak olmasa!.. Benim çocukluğumda altları mıh başlı çiviler, nalçalarla donatılmış "lağımcı çizmeleri" vardı. Bunların ağızları, içleri geniş olduğu için kalın yün çoraplar, aba, lapçin, mestle giyilir, ayaklar sıcak tutulabilirdi. Ama her ayak da bir tokmak halini alırdı. Annem başımı bir şalla sarar, kukuletamı geçirir, merdiven ayağına oturtur, böylelikle ayaklarımı giydirir, tek parmaklı örme "gant"larımı takar, bir elime çüz kesemi veya çantamı, ötekine de sefertasını verir:

-Dikkat et! Ortalardan git, kenarlardan gitme. Buz düşer, beynini deler !

dedikten sonra okuyup üfler :

- Haydi bakalım, doğru okula ! Ben de arkandan bakıyorum...

gözdağıyla kapıyı açar, beni salıverirdi. Dumanım çıka çıka giderdim ...

Şimdiki spor elbise merakı düz palto bile giydirmiyor!...

Tarhana çorbasına ne dersiniz? Tereyağda kızarmış ekmek, biraz da nefis tulum peyniri... Ne? İştahsız durdunuz?... Dünyanın en güçlü, en besleyici çorbasına karşı bu ne ilgisizlik?... Et suyu, salçası, yoğurdu, unu kendisinden... İçersiniz değil mi? Hem de kaşık başına bir "Oh!" diyerek değil mi?... Ala, naneli, içinde köfte yavruları batar çıkar hamur çorbasına da ikbal buyurulmaz mı? Mutlaka üzerinde göz göz yağ parlayan "consomme" mi ( etsuyu çorba ) olacak ?!?...

Eski kışlarda İstanbul evlerinin çoğunda kış erzağı adı altında torba torba tarhana, erişte, un, bulgur, iri, küp yavrusu kaplarda yağa bürünmüş kavurmalar, kıymalar, binlik doluları zeytinyağ, bodur fıçılarla sibir, hilesiz çiriş yağları, demet demet kırmızı biber, kese kese kuru nane, kavanoz kavanoz reçel çeşitleri, kangal kangal et sucukları, tahta tahta pastırmalar, kelle kelle kaşar, topak topak yağlı Arnavut, Kızanlık peynirleri, şişe şişe turşular bulunur; odun kömür kiraz mevsiminden alınmış, mıcırı ayrılmış; kömür, odun, mutfaklık, çamaşırlık ayrılmış dururdu. Kış hazırlığı denen ortalık değiştirilmesi, halı, hasır, perde, keçe, minder örtüsü, yatak yorgan düzenlemesi, kışlıkların sandıktan çıkarılması, dam aktarılması, delik deşik tıkanması, kiler, mutfak düzenlemesi, ocak mangal silinmesi, kalay sorunu, kısaca çamaşır kafesi edinmeye kadar varan nice işler günlerce sürerdi. Şimdi böyle şeyler var mı, yok mu farkında değilim...

Bir kıştır, elbet gelip geçer...
Bakalım bu kış nasıl geçecek? "

Ahmet Rasim, Resimli Ay, Sayı 12, Ocak 1924
Ahmet Rasim, Anılar ve Söyleşiler, sadeleştirerek yayına hazırlayan Nuri Erten, Çağdaş yayınlar, 1983

30 Ocak 2011

Benimle oynar mısın ?

Bugün, evimin hemen yan sokağındaki Oyuncak Müzesi'ni ziyaret ettim. İlk açıldığı gün de gitmiştim. O günden bugüne de birkaç kez gitmişliğim vardır. Buradan müzenin kurucusu Sayın Sunay Akın'a bir teşekkür borçluyuz. Her gidişimde daha da gelişmiş, daha da güzelleşmiş buluyorum Oyuncak Müzesi'ni. 


Her şeyin ilki en güzeldir ya... Ben de en büyük heyecanı ilk gidişimde yaşamıştım, bundan beş sene kadar önce. Hayatımdan geçip gitmiş, çoktan hafızamdan silinmiş eski oyuncaklarımı orada görüp, bir çocuk gibi sevinmiştim. Aşağıdaki resimde gördüğünüz "saray yapbozu" bunlardan biridir. Bakırköy'deki sobalı evimizin salonunda, bünyan halının üzerinde o yapbozla saraylar kurar ve sonra bozardım.


Üç katlı ahşap binanın her katında, ayrı odalarda ayrı dönemler ve temalar yaşatılıyor. Herşey en ince detayına kadar düşünülmüş. Mesela oyuncak trenlere ayrılmış olan odaya girdiğinizde sirenler ve rayda giden tren sesleri karşılıyor sizi. Dilerseniz gerçek tren koltuklarında oturup, odanın ruhunu doya doya ciğerlerinize çekebiliyorsunuz.

Beni en çok etkileyen bölümlerden biri ise "uzay" temalı oda.


Değişik kültürlere ve değişik zaman dilimlerine ait binlerce oyuncak sergileniyor burada. 1940'lı yılların Almanya'sına ait buram buram nasyonal sosyalizm propogandası kokan (!) oyuncak seti en nadide parçalardan biri.


Az laf, çok fotoğraf diyelim; diğer bölümlerden muhtelif fotoğrafları seyrinize sunalım...


Yine 1940'lı yıllar Almanya'sından bir oyuncak seti

1970'lerdeki "üstün zeka" merakı...


Kızılderililer olmazsa, bir çocuğun hayal dünyası eksik kalır.

Hafızalarımızdan silinmeyecek bir anı, Cin Ali serisi

Çocukken oynamış olduğum "bilgi seti".Gereksiz bilgilere olan merakımızın müsebbibi.


İngilizce lisanında oyuncak ayılara atfedilen "teddy bear" deyiminin, ABD başkanı Theodore Roosevelt'in bir av partisi sırasında köşeye kıstırılmış çaresiz bir Amerikan Siyah Ayısı'nı öldürmeyi reddetmesinden geldiğini biliyor muydunuz ? 



En alt kattaki kafeteryada bulunan camekanda, çocukluk yıllarınızdan kalma çok nadide objeleri görebilirsiniz. Vidyoyu  cep telefonu ile çektiğim ve polarize filtre kullanma imkanı olmadığı için, oluşan yansımaları mazur görün lütfen.



Benim çocuğum olmadığı için oyuncak müzesine sadece kendimi götürüyorum. Sizin çocuğunuz varsa onu da beraberinizde götürebilirsiniz. Ama bu müzenin aslında büyüklere hitap ettiğini belirtmek isterim.

"İçinizdeki çocuğu yaşatın" dersek çok beylik bir laf etmiş oluruz. En iyisi mi biz şöyle bitirelim:

- İçinizdeki yetişkini öldürün !

Sağlıcakla kalın...


23 Ocak 2011

Radyo Bulanık test yayınına başlamıştır !



Uyarı : Burada dinleyeceğiniz eserlerin hiçbirinin yapımında ve icrasında bir katkım yoktur. Kendi hisseme düşen, değişik zamanlarda ve ortamlarda bu eserleri dinleyip keyif almaktan fazlası değildir.Sizlerin de en az benim kadar keyif almanızı dilerim. 
Zaman içerisinde hem şarkı içeriğini hem de sitenin görünümünü hissiyatıma göre geliştireceğim. Linkleri verdiğim grooveshark.com sitesi Türkiye'de mahkeme kararı ile erişimi kısıtlanmış bir sitedir. İçeriğe ulaşamayan ziyaretçilerin DNS ayarlarını değiştirmesi gerekebilir.
Stella Adler tarafından söylenmiş çok sevdiğim bir sözü burada sizlerle paylaşmak isterim: " Hayat ruhumuzu ezer, yok eder. Sanat bize bir ruhumuz olduğunu hatırlatır. "

Sanatsız ve müziksiz kalmayın, esen kalın...

RADYO BULANIK   ilaç gibi radyo...

Tolga Al


16 Ocak 2011

Bana karşı nazik ol !

Zaman zaman sevdiğim şarkıları ve bu şarkıların naçizane dağarcığımıza kattıklarını da burada sizlerle paylaşmak istiyorum. Bunu yapmaktaki gayemiz, bir nefes güzelliği sizlerle paylaşmak, biraz ruhlarımızı gevşetmek ve bu şarkıları yapan ustalara buradan bir selam göndermekten öte birşey değildir. Yukarıda linkini gördüğünüz ve halen üzerinde çalışmakta olduğum "Radyo Bulanık" sayfasının da çıkış fikri bundan ibarettir. O sayfada amacımız ile ilgili daha kapsamlı bir açıklama okuyabileceksiniz ileride.

Sözü fazla uzatmadan tanıtmak istediğimiz ilk parçamıza geçelim. Yıllar önce TRT'de Stüdyo FM programını yapan sevgili Yavuz Aydar'ın hatıralarımızda yer etmiş unutulmaz deyişiyle, "İlk plağımızı döndürelim !... "

Handle With Care by Traveling Wilburys on Grooveshark

Handle with care

Sizlerle paylaşmak istediğim şarkı, 1988'de kurulan ve sadece iki albüm çıkardıktan sonra elde olmayan sebeplerden ötürü çalışmalarını yarıda bırakmak zorunda kalan " Travelling Wilburys " grubunun çıkış parçası "Handle with care".

Aslında "grup kurmak" sözü, daha ziyade bir araya gelmiş hevesli gençleri çağrıştıracağı için, grup üyelerinin geçmişteki dev kariyerlerini dikkate alarak, yukarıdaki cümlemizi düzeltmek ve Wilbury biraderler için 1988'de "biraraya geldiler" demek daha doğru olacaktır.

Zaten grubun beni en çok mest eden özelliği de, her biri başlı başına bir efsane ve rock müzik abidesi olan bu beş adamın, hayatlarının bu olgunluk devresinde, bütün hırslardan, mücadelelerden ve egolardan arınmış olarak biraraya gelmesi ve yılların birikim ve tecrübesini aynı imbikten damıtıp saf müzik olarak bizlere sunmaları. Sanırım aşağıdaki fotoğraf her şeyi anlatıyor. 


Wilburys ailesinin üyeleri :

"Nelson Wilbury" – George Harrison
"Otis Wilbury" – Jeff Lynne
"Lefty Wilbury" – Roy Orbison
"Charlie T. Wilbury, Jr." – Tom Petty
"Lucky Wilbury" – Bob Dylan

Bu isimlerden ikisi maalesef bugün aramızda değiller. Roy Orbison ilk albüm piyasaya çıktıktan kısa bir süre sonra 6 Aralık 1988'de hayata gözlerini yumdu. Goerge Harrison ise 29 Kasım 2001 tarihinde aramızdan ayrıldı.

Grubun biraraya geliş fikri Bob Dylan'ın Malibu California'daki evinde Roy Orbison, George Harrison ve Jeff Lynne ile birlikte dördü öğle yemeği yerken ortaya çıkıyor. Tom Petty'nin katılımı ise tesadüf eseri, George Harrison'ın evinde unuttuğu gitarını, kendisi için Malibu'daki bu eve getirmesi ile oluyor. Prova kayıtları sırasında oluşan bazı ufak tefek hatalar için George Harrison sürekli, daha sonra stüdyoda düzeltiriz manasında " We'll burry'em in the mix " ifadesini kullanıyor. Aralarında şaka konusu olan bu deyiş, sonrasında grubun ismi için esin kaynağı oluyor ve grubun adı "Traveling Wilburys" olarak belirleniyor.



Malibu'daki kayıt stüdyosunda yine bir araya gelindiği bir gün, George Harrison kapıda, üzerinde "Handle with care" ibaresi olan bir koli görüyor. Ondan aldığı ilhamla stüdyoya giriyor ve diğer üyelerin de katkısı ile "Handle with care" şarkısı ortaya çıkıyor. Şarkının sözlerinin ilk iki mısrasında da buna gönderme yapılmaktadır. Önceleri albümün B-kısmı için düşünülen şarkı, gerçekten çok ama çok güçlü olduğu için daha sonra grubun çıkış , albümün de açılış şarkısı olarak seçiliyor.

Şu anda fonda da dinlemekte olduğunuz şarkı, moralimin en bozuk olduğu anlarda dahi, dinlediğim zaman bana ümit ve neşe telkin eder. Özellikle George Harrison şarkıyı belli bir seviyeye kadar yükselttikten sonra, Roy Orbison'un o kadife sesiyle girip bir anda bütün gerilimi aldığı ve bulutların üstünde süzülmeye başladığı bölüm adeta insanın ruhuna masaj yapıyor.


Hepimiz biliriz ki, bir şarkının sözlerini hiç anlamasak dahi, şarkı bize öyle bir his verir, bizi kendi iç dünyamızda özel bir yerlere götürüp öyle şeyler çağrıştırır ki, o şarkıyı çok severiz. Sözleri tam olarak anlamak şart değildir yani. Ancak şarkının ritmi ve melodisi sözleriyle de örtüşüyorsa, işte o zaman tadından yenmez oluyor. Aşağıda sizle şarkının orijinal sözlerini ve buna ilaveten dilim döndüğünce yaptığım, kendimce bir Türkçe çevirisini de paylaşmak isterim.

Handle with care

Been beat up and battered 'round
Been sent up, and I've been shot down
You're the best thing that I've ever found
Handle me with care

Reputations changeable
Situations tolerable
Baby, you're adorable
Handle me with care

Roy:
I'm so tired of being lonely
I still have some love to give
Won't you show me that you really care

Koro:
Everybody's got somebody to lean on
Put your body next to mine, and dream on

I've been fobbed off, and I've been fooled
I've been robbed and ridiculed
In day care centers and night schools
Handle me with care

Been stuck in airports, terrorized
Sent to meetings, hypnotized
Overexposed, commercialized
Handle me with care

I'm so tired of being lonely
I still have some love to give
Won't you show me that you really care

Everybody's got somebody to lean on
Put your body next to mine, and dream on

I've been uptight and made a mess
But I'll clean it up myself, I guess
Oh, the sweet smell of success
Handle me with care

Nazik ol

İtildim, kakıldım, hırpalandım
Dört bir yana dağılıp, saçıldım
Ne mutlu ki sonunda sana rastladım
Bana karşı nazik ol

Şöhretler gelir geçer
Sıkıntılar çekilir biter
Bu güzelliğin beni mest eder
Bana karşı nazik ol

Roy:
Yalnız olmaktan yoruldum artık
Hala verecek biraz sevgim var
Ne olur, beni biraz umursasan

Koro:
Herkesin yaslanacabileceği birisi var şu dünyada
Sen de bana sokulup bu hayali paylaşsana

Kandırıldım,aptal yerine kondum
Dolandırıldım, alay konusu oldum
Kreşlerde, akşam okullarında savruldum
Bana karşı nazik ol

Havaalanlarında bekledim, eziyet edildim
Toplantılara gönderildim, ambale edildim
İfşa edildim, maddileştirildim
Bana karşı nazik ol

Yalnız olmaktan yoruldum artık
Hala verecek biraz sevgim var
Ne olur, beni biraz umursasan

Herkesin yaslanabileceği birisi var şu dünyada
Sen de bana sokulup bu hayali paylaşsana

Cahildim, herşeyi berbat ettim
Ama hepsini düzeltecek olan yine benim
Güzel günlerin kokusunu şimdiden alıyorum
Bana karşı nazik ol
...

Şarkının klibini http://www.youtube.com/watch?v=L8s9dmuAKvU adresinden seyretmenizi öneririm. Ayrıca arzu edenler, mp3 dosyasını benim çok sık kullandığım ve size de tavsiye edeceğim http://www.beemp3.com/ sitesinden ücretsiz olarak indirebilirler.

Şimdilik benden bu kadar. Esen kalın... Çevrenizdekilere karşı nazik olun...

6 Ocak 2011

Kısa İstanbul turu... 3. Bölüm (Son)

Nargile keyfine veda edip dışarı çıktığımızda yağmur başlamıştı. Yüz adım kadar yürüyüp Beyazıt durağından tramvaya bindik.O yağmurda yürümeyi gözümüz kesmedi açıkçası. Üç istasyon sonra Aksaray'da tramvaydan indik ve yola bu sefer yürüyerek devam ettik. İstikamet Horhor... Sıra sıra kebapçıların, ciğercilerin önünden geçip Horhor caddesine girdiğimizde yağmur da iyice hızlanmıştı. Çok şükür çıplak değildik ama adamakıllı ıslanmıştık. İki "ıslak" bir hamama yakışır deyip, ahşap işlemeli tarihi kapıdan içeri daldık...

Sofular Hamamı

Sofular Hamamı'na ilk defa, bundan beş altı yıl kadar önce sevgili dostlarım Taner ve Oral tarafından götürülmüştüm. O günden beri de fırsat buldukça giderim.

Taner ve Oral'ı anınca onlar için bir parantez açmadan geçemeyeceğim. Kendilerinden ileride bu sayfalarda çokça söz edeceğimden eminim. Oral'ın sahibi olduğu ve işlettiği "361 Roof " yazlık mekanının açılışını dört gözle bekliyorum (!)

Esas konumuza dönecek olursak, özellikle yurtdışından bir arkadaşım ya da misafirim gelmişse, böyle fırsatları hiç kaçırmam, hemen soluğu burada alırım. Kumpel Ahmet ile olan turumuzu da tamamlamak için, hele böyle soğuk bir gecede, hamamdan daha iyi bir yer düşünülemezdi doğrusu.

16. yüzyıldan kalma bir yapı olan Sofular Hamamı, tarihi yarımadaya biraz uzak kaldığı için, turistlerden ziyade yerel halka ve çevre esnafına hizmet veriyor.Bu sayede fiyatları turistik Çemberlitaş Hamamı , Cağaloğlu Hamamı gibi emsallerine göre yarı yarıya daha hesaplı. Kadınlar için ayrı bir bölümü de mevcut. Çocukken belli bir yaşa kadar annemlerle bir çok kez kadınlar hamamına gitmişliğim vardır. Tabii ki biz, annelerimiz yanımızda olmadığı için bu sefer erkekler bölümünü tercih ettik...

Girişte ortasında fıskiye bulunan geniş, iki katlı bir taşlık ve çevresinde soyunma hücreleri var. Her taraf gayet temiz ve düzenli. Ortada duran kömür sobası özellikle soğuk kış günlerinde sadece süs olmaktan çıkıp, tüm mekanı gayet güzel ısıtıyor.



İçeriye girince sizi karşılayan bıyıklı, peştemalli çıplak erkek kalabalığı ilk defa gidenleri, özellikle de yurtdışından gelenleri önce biraz korkutuyor. Bu abiler buranın kadrolu tellakları... Genelde en iyi tellakların Sivas ve Tokat yöresinden çıktığı söylenir. Bu sebeple hangisi ile konuşsanız oralardan olduğunu söyleyecektir size ama, ben buna pek de inanmıyorum doğrusu. Kadınlar kısmında çalışan kadın kesecilere ise "natır" deniyor. Bu da çocukluk yıllarımdan kalma ek bir bilgi (!)




Selamün Aleyküm ! İçeri girer girmez, gelmesi beklenen hatırlı bir müşteriymişsiniz gibi kapıda karşılanıyorsunuz önce. Hemen ayakkabılar çıkartılıp, ayaklara terlikler geçiriliyor. Size, hamam sonrası içerisinde bir müddet istirahat de edebileceğiniz bir soyunma hücresi tahsis ediliyor. Hücrenin anahtarı ile birlikte bir takım peştemal içerideki döşeğin üstüne bırakılıyor. Utangaçlıktan olsa gerek, peştemalin içine şort mayo giyenlere de rastlanır arasıra. Mahcubiyetlerinden dolayı şort giymiş olan bu arkadaşlar, içeride göbek taşında herkesin kendilerine tuhaf tuhaf bakmasından dolayı, bir kat daha fazla mahçup olurlar sonrasında. Onun için siz siz olun, hamama giderseniz öyle işlere girmeyin, adam gibi peştamalınızı giyip çıkın ortaya... Hiç yüzünüzde bir gülümseme belirmesin; açıklama yapmadan geçmeyeyim... Bu, bizzat tecrübeye değil, gözleme dayalı bir tesbittir. Öyle kıllıklarım ve utangaçlıklarım yoktur Allah'tan... Yine çocukluk anılarıma dayanarak (!) kadınların bu konuda daha fütursuz olduklarını, hatta güzelliğine güvenenlerin, bunu sergilemek maksadıyla neredeyse çırılçıplak ortalıkta gezindiklerini söyleyebilirim. Kadınların bu biribirleriyle olan mücadelelerini anlamak gerçekten güç...

Neyse, biz yine erkekler kısmına geçelim. Orası daha sakin... Tahta bir kapıyı açıp hamamın içine girdiğinizde ortada geniş bir göbek taşı ve çevresinde yirmi kadar kurna ile karşılaşıyorsunuz. Biz gittiğimizde hamam neredeyse boştu. Bizden başka sadece bir kişi daha vardı içeride. Göbek taşı üzerinde bizim için hazırlanan yaygıların üzerine uzandık, hamam taslarımızı da başımızın altına yastık yaptık. Sıcaklık hissedilir derecede yüksek. İçeride bir de daha da sıcak halvet odası var ki, oraya girmeyi benim gözüm kesmiyor. Bu şekilde onbeş yirmi dakika kadar sohbet ederken ,bir yandan kemiklerinizi ısıtıyorsunuz, bir yandan da bütün kirleriniz iyice kabarmış oluyor (!)

Hiç bitmesini istemeyeceğiniz bu güzel dakikaların ardından, varoluşun temel yasası bir kez daha işliyor... Keyifle arkadaşınızla laflarken, birden size doğru yaklaşmakta olan celladınızla gözgöze geliyorsunuz...

Burada öyle köpük şovlar filan yok. Bir elense; Küt ! kendinizi yüzüstü yerde buluyorsunuz... Bundan sonrası artık tellağın insafına kalıyor. Tırpan, boyunduruk, künde, kazık... bildiği bütün numaraları üzerinizde uyguluyor. Bir yandan da, keseyi vurdukça derinizden çıkan parmak kalınlığında kirlerin mahcubiyetiyle iyice sesiniz çıkmaz oluyor. Sessiz ve kaderine teslim olmuş bir şekilde kendinizi tellağın ellerine bırakıyorsunuz...

Yaklaşık on dakika süren bu boğuşmanın ardından, bütün kemikleriniz kütürdetilmiş, derinizden bir okka kir ve ölü katman sıyrılmış, pelte gibi gevşemiş bir halde... beş yaşında bir çocuğun şımarıklığıyla " Bi daa yap ! Bi daa yap! " demek istiyorsunuz, ama bu sefer de halsizlikten sesiniz çıkamıyor. Artık çok geç, keyfini çıkarsaydın...

Ardından bir güzel sabunlanma faslı ve hatta devamında bir de kurulanma merasiminden sonra, bir anda kendinizi o en baştaki serin taşlıkta, havlulara sarınmış ve hülyalara dalmış halde buluveriyorsunuz... Elinize bir bardak çay tutuşturuyorlar, bir de sigara... Bana ne oldu ? Ben bugüne kadar yaşıyor muydum ? Yeniden mi doğdum?... anlamaya çalışıyorsunuz...

Şu an size anlatırken bile içim geçmiş ve hemen yarın tekrar hamama gitmeye niyetlenmiş olduğum için bu huşu halinden çıkıyorum ve dünyaya dönüyorum... Sadece hamamdan faydalanmanın, kendi başınıza yıkanmanın bedeli 20 TL. Kese için tellağa 20 TL, bahşiş 10 TL , adam başı toplam 50 TL'ya çıkıyorsunuz. Aynı hizmetin, bu kalitede olacağından şüphe etmekle birlikte diğer turistik hamamlarda adam başı 100 TL civarında olduğunu söyleyebilirim.

Hamama daha erken bir saatte gelirseniz, hamam keyfinin ardından, gelirken önünden geçmiş olduğumuz kebapçılardan birine girip karnınızı doyurmak pek bir keyifli olur. Benden söylemesi...

Sanırım en keyifli kısmı bu olduğu için kısa İstanbul turumuzun bu son faslını biraz uzattık, kusurumuza bakmayın. Sofular Hamamı'nı saat onbirde, tam kapanma vaktinde terkettik. Yine Aksaray'dan tramvaya bindik. Ahmet, Sultanahmet'te indi ve oteline gitti. Eminim o gece çok iyi bir uyku çekmiştir kendisine. Ben de aynı tramvayla Karaköy'e kadar devam ederek, 11:30'daki son Kadıköy vapuruna yetiştim. Hemen kıç taraftaki yerimi aldım ve bir sigara yaktım. Mutlu bir adamdım...

SON

3 Ocak 2011

Kısa İstanbul turu... 2.Bölüm

Araya yılbaşı girdiği için, kısa İstanbul turumuzun neşriyatına bir müddet ara verdik maalesef. Kusurumuza bakmayın...

Çorlulu Ali Paşa Medresesi

Son yıllarda pek bir revaçta olan nargile keyfinin, aynı İstanbul'da olduğu gibi Almanya'da da çok rağbet gördüğünü, orada da şehrin özellikle Türklerin yaşadığı semtlerinde bir çok nargile kahvesinin açılmış olduğunu, Almanya'ya yapmış olduğum seyahatler sırasında yerinde bizzat görmüştüm. Almanya'nın Stuttgart şehrinde yaşayan sevgili dostum Ahmet de nargile keyfine çok düşkünmüş meğer.
Bunu öğrenince kendisini gerçek bir nargile salonuna, bu işin "mektebine" götürmeye karar verdim.
Böylece Şeyhmuz'dan ayrıldıktan sonra Divan Yolu ve devamında Yeniçeriler caddesi boyunca Aksaray yönünde yürümeye başladık ve iki dakika kadar sonra, Beyazıt'a varmadan sağ kolda, Bileyiciler sokağın anacadde ile birleştiği yerde bulunan Çorlulu Ali Paşa Medresesi'ne vardık...


Çorlulu Ali Paşa Medresesi'ni ilk olarak lise yıllarında keşfetmiştim. Okulu asıp asıp soluğu Sultanahmet'te alırdım. Arada sırada kız arkadaşlarımı da getirirdim ama buralarda olmaktan benim kadar zevk aldıklarını söyleyemem doğrusu. O yıllarda, bugün de hemen girişte sağda bulunan "Erenler Nargile Salonu" külliyenin içindeki tek nargileciydi. Ağır tömbeki kokusundan ve dumandan içerisinde zorlukla nefes alınırdı. Sol koridor boyunca uzanan diğer dükkanlar ise halıcı ya da hediyelik eşya mağazası olarak hizmet vermekteydi. Modaya uyarak şimdilerde hepsi birden nargileci olmuş durumda. Lakin Erenler'in yeri hala bir ayrı. Yeni dükkanlarda daha ziyade gençler ve turistler, hafif ve hoş kokulu, elma, nane, kahve aromalarıyla çeşnilendirilmiş "paşa çayı" kıvamındaki nargileleri içerken, eski müdavimler ve yaşlılar Erenler'de yine ağır ve başdöndürücü tömbeki tütününü tüttürmeye devam ediyorlar. Dışarıda herkes bir telden çalıyor; Erenler'in otobüs terminallerini andıran yüksek tavanlı salonunda ise, tedirgin bir sessizlik...


Erenler'in vitrini

Ben kendi adıma hemen girişte soldan ilk dükkanda oturmayı tercih ediyorum.Burada şark usulü küçük dar kanepelerde oturuyorsunuz.Bu sıkıfıkı oturma düzeni içinde ister istemez önünüzde, yanınızda oturan kişilerle ahbaplıklar kuruluyor. Zaman içinde, gide gele, içeri girdiğinizde sizden bir merhabayı esirgemeyen tanıdık yüzler oluyor, sohbetler gelişiyor. Öte yandan nargile içerken yanında illa bir arkadaşa da ihtiyaç duymuyor insan. Kendi başınızayken de nargileden keyif alabilir, meditatif bir dinginlik içinde marpucunuzdan fokur fokur duman çekerek kafanızı dinleyebilirsiniz.



Avluyu çevreleyen, kabaca beş altı kişinin sığabileceğı küçük göz odalarda da oturmak mümkün. Kendi adıma özellikle yaz aylarında, klimalı olduğu için bu odalarda oturmayı daha çok tercih ediyorum. Kablosuz internet ve meraklısı için LCD televizyon da mevcut.


Çalışanların hepsi güleryüzlü. Masalarda adisyon tutulmuyor; çıkarken ne yiyip içtiğinizi kendiniz söylüyorsunuz. Nargilenin ücreti 12 TL, çay kahve ucuz.
Ahmet ile birlikte kendimize birer elmalı nargile yanında da birer okkalı orta kahve söyledik. Üzerine de ikişer bol demli çay... biraz sohbet, biraz lak lak , vakti iyice akşam yaptık...


Saat dokuz buçuk gibi, giriş yolunda nargileleri tutuşturmak için meşe közlerinin sürekli canlı tutulduğu büyük mangalın yanından, yüzümüze vuran sıcaklıktan kendimizi sakınarak geçerek Çorlulu Ali Paşa'ya veda ederken, bu sefer daha da "sıcak" bir yere gidiyorduk...


Arkası yarın...                                                                                                         3.Bölüm